PWA vs Native App: İşletmeniz İçin Hangisi Doğru Seçim?

Mobil kullanım her geçen yıl artıyor. Türkiye'de internet trafiğinin %65'i mobil cihazlardan geliyor. Ancak her işletmenin App Store'da uygulaması olması gerekmiyor. Progressive Web App (PWA), birçok işletme için daha uygun ve ekonomik bir çözüm sunuyor.

PWA ve Native App Nedir?

Progressive Web App (PWA)

PWA, modern web teknolojileriyle oluşturulan, mobil uygulama benzeri deneyim sunan web sitesidir.

Temel Özellikler:

Tarayıcıda çalışır
Ana ekrana eklenebilir
Çevrimdışı çalışabilir
Push bildirim gönderebilir
Hızlı yükleme
HTTPS zorunlu

Teknolojiler:

Service Workers
Web App Manifest
HTTPS
Responsive Design

Native App

Native app, belirli bir mobil platform (iOS veya Android) için o platformun programlama diliyle geliştirilen uygulamadır.

iOS Native:

Swift veya Objective-C
Xcode IDE
App Store dağıtımı

Android Native:

Kotlin veya Java
Android Studio
Play Store dağıtımı

Cross-Platform (Hibrit)

Tek kod tabanıyla hem iOS hem Android için uygulama geliştirme:

Popüler Frameworkler:

React Native (JavaScript)
Flutter (Dart)
Xamarin (.NET)
Ionic (Web teknolojileri)

Detaylı Karşılaştırma

Performans

Kriter	PWA	Native	Cross-Platform
Hız	İyi	Mükemmel	Çok iyi
Animasyonlar	İyi	Mükemmel	Çok iyi
Başlangıç süresi	Hızlı	Orta	Orta
Bellek kullanımı	Düşük	Yüksek	Orta

Sonuç: Oyun, AR/VR veya yoğun grafik gerektiren uygulamalar için native tercih edilmeli. Çoğu iş uygulaması için PWA yeterli.

Cihaz Özellikleri Erişimi

Özellik	PWA	Native
Kamera	✅	✅
Mikrofon	✅	✅
GPS/Konum	✅	✅
Push Bildirim	✅*	✅
Bluetooth	⚠️ Sınırlı	✅
NFC	❌	✅
Parmak izi	⚠️ Sınırlı	✅
Arka plan işlem	⚠️ Sınırlı	✅
Kişiler	✅	✅
Dosya sistemi	✅	✅

*iOS'ta PWA push bildirimi iOS 16.4+ ile destekleniyor.

Kullanıcı Deneyimi

PWA Avantajları:

İndirme gerektirmez
Güncelleme otomatik
Düşük depolama
URL ile paylaşılabilir
SEO desteği

Native Avantajları:

Daha akıcı animasyonlar
Platform-özel UI
App Store güvenilirliği
Widget desteği
Derin entegrasyonlar

Dağıtım ve Güncelleme

Kriter	PWA	Native
Dağıtım	URL	App Store
İndirme boyutu	Küçük (~1MB)	Büyük (50-200MB)
Güncelleme	Anında	Store onayı gerekir
Onay süreci	Yok	1-7 gün
Reddedilme riski	Yok	Var

Maliyet Analizi

Geliştirme Maliyeti

Proje Tipi	PWA	Native (iOS+Android)	Cross-Platform
Basit	30.000-60.000₺	100.000-200.000₺	60.000-120.000₺
Orta	60.000-150.000₺	200.000-500.000₺	120.000-300.000₺
Karmaşık	150.000-400.000₺	500.000-1.500.000₺	300.000-800.000₺

Sürekli Maliyetler

PWA:

Aylık Maliyet:
├── Hosting: 200-1.000₺
├── SSL: Ücretsiz (Let's Encrypt)
├── Bakım: 1.000-5.000₺
└── Toplam: 1.200-6.000₺/ay

Native App:

Aylık Maliyet:
├── Apple Developer: ~3.000₺/yıl
├── Google Play: ~750₺ (tek seferlik)
├── Sunucu/API: 500-5.000₺
├── Bakım: 3.000-15.000₺
├── Store güncellemeleri: Dahil
└── Toplam: 4.000-20.000₺/ay

3 Yıllık Maliyet Karşılaştırması

Basit Uygulama:

PWA: 30.000₺ + (36 × 2.000₺) = 102.000₺
Native: 150.000₺ + (36 × 8.000₺) = 438.000₺
Fark: %77 tasarruf

Kullanım Senaryoları

PWA Tercih Edilmeli

1. E-ticaret Siteleri

Hızlı yükleme kritik
SEO önemli
Düşük commitment
Starbucks, Pinterest örneği

2. Haber/İçerik Siteleri

Paylaşılabilirlik
SEO görünürlük
Düşük maliyet
Twitter Lite örneği

3. Restoran/Kafe

Menü görüntüleme
Sipariş sistemi
Rezervasyon
Düşük bütçe

4. Kurumsal Uygulamalar

Dahili araçlar
Store onayı gereksiz
Hızlı güncelleme
Kontrollü dağıtım

5. MVP/Prototip

Hızlı pazara çıkış
Düşük risk
Fikir doğrulama
Kolay iterasyon

Native Tercih Edilmeli

1. Oyunlar

Yüksek performans
Grafik yoğunluğu
Cihaz sensörleri
Game Center/Play Games

2. Finans Uygulamaları

Biyometrik güvenlik
Arka plan işlemler
Widget'lar
Güvenilirlik algısı

3. Sosyal Medya

Kamera entegrasyonu
Bildirim önceliği
Arka plan sync
Sürekli kullanım

4. Fitness/Sağlık

Sensör erişimi
HealthKit/Google Fit
Arka plan takibi
Giyilebilir entegrasyon

5. Navigasyon/Harita

GPS sürekli erişim
Arka plan konum
Yüksek performans
Çevrimdışı haritalar

Türkiye Pazarı Değerlendirmesi

Mobil Kullanım İstatistikleri

Veri	Oran
Mobil internet kullanımı	%65
Android pazar payı	%75
iOS pazar payı	%25
Uygulama indirme sıklığı	Düşük
Depolama endişesi	Yüksek

PWA Avantajları Türkiye İçin

1. Depolama Sorunu

Ortalama telefon 32-64GB
Kullanıcılar yer açmak için uygulama siliyor
PWA minimal alan kaplar

2. İnternet Kalitesi

Değişken bağlantı hızları
PWA offline çalışabilir
Düşük veri tüketimi

3. Güncelleme Zorluğu

Kullanıcılar güncelleme yapmıyor
PWA otomatik güncellenir
Her zaman güncel versiyon

4. Maliyet Bilinci

KOBİ'ler için uygun
Düşük başlangıç maliyeti
Hızlı ROI

Başarılı PWA Örnekleri

Dünya:

Starbucks: %2x günlük aktif kullanıcı
Pinterest: %60 etkileşim artışı
Twitter Lite: %75 veri tasarrufu
Uber: 50KB boyut

Türkiye:

Hepsiburada mobil site
Trendyol mobil deneyimi
Getir web app

Hibrit Çözümler

TWA (Trusted Web Activity)

PWA'yı Play Store'da yayınlama imkanı:

Avantajları:

Play Store görünürlüğü
Native app algısı
Aynı PWA kod tabanı
Düşük maliyet

Dezavantajları:

Sadece Android
Sınırlı native özellikler
Chrome bağımlılığı

Capacitor/Cordova

Web uygulamasını native kapsüle alma:

Web App → Capacitor → iOS/Android Native Container

Avantajları:

Tek kod tabanı
Native özellik erişimi
Store dağıtımı
Web teknolojileri

Dezavantajları:

Performans kaybı
Native UX eksikliği
Debugging zorluğu

React Native / Flutter

React Native:

JavaScript/TypeScript
React bilgisi transferi
Büyük topluluk
Facebook desteği

Flutter:

Dart dili
Yüksek performans
Google desteği
Widget sistemi

Karşılaştırma:

Kriter	React Native	Flutter
Öğrenme eğrisi	Kolay (React biliyorsanız)	Orta
Performans	Çok iyi	Mükemmel
UI esnekliği	İyi	Mükemmel
Topluluk	Büyük	Büyüyen
İş ilanları	Fazla	Artıyor

Karar Rehberi

PWA Seçin Eğer:

✅ Bütçeniz sınırlı ✅ Hızlı pazara çıkmak istiyorsunuz ✅ SEO önemli ✅ Basit/orta karmaşıklıkta uygulama ✅ Store bağımlılığı istemiyorsunuz ✅ Sık güncelleme yapacaksınız ✅ URL paylaşımı önemli ✅ Web siteniz zaten var

Native/Cross-Platform Seçin Eğer:

✅ Yüksek performans gerekli (oyun, AR) ✅ Cihaz sensörlerine yoğun erişim ✅ Arka plan işlemler kritik ✅ Biyometrik güvenlik şart ✅ Widget'lar gerekli ✅ Offline-first uygulama ✅ Store görünürlüğü stratejik ✅ Uzun vadeli büyük yatırım planlı

Aşamalı Yaklaşım

Birçok işletme için en mantıklı strateji:

Aşama 1: Responsive Web Sitesi
↓
Aşama 2: PWA Dönüşümü
↓
Aşama 3: (Gerekirse) Native App

Bu yaklaşım:

Riski minimize eder
Pazarı test eder
Maliyeti yayar
Öğrenme sağlar

Uygulama Önerileri

PWA Geliştirme

Minimum Gereksinimler:

HTTPS
Service Worker
Web App Manifest
Responsive tasarım
Offline fallback

Lighthouse Hedefleri:

Performance: 90+
PWA: 100
Accessibility: 90+
Best Practices: 100
SEO: 100

Popüler PWA Frameworkleri

Framework	Özellik
Next.js	React, SSR, kolay PWA
Nuxt.js	Vue, PWA modülü
Gatsby	React, static, hızlı
Angular	Dahili PWA desteği
SvelteKit	Hafif, hızlı

Sıkça Sorulan Sorular

PWA App Store'a yüklenebilir mi?

Android için evet - TWA (Trusted Web Activity) ile Play Store'a yüklenebilir. iOS App Store için doğrudan yüklenemez. Apple PWA'yı Safari üzerinden ana ekrana eklemeyi destekler.

PWA iOS'ta push bildirim gönderebilir mi?

iOS 16.4 ve sonrasında evet. Kullanıcının PWA'yı ana ekrana eklemesi ve bildirim izni vermesi gerekir. Önceki iOS sürümlerinde push bildirim desteklenmez.

PWA ne kadar sürede geliştirilir?

Basit PWA: 2-4 hafta. Orta karmaşıklık: 1-3 ay. Karmaşık: 3-6 ay. Mevcut responsive web siteniz varsa, PWA dönüşümü 1-2 hafta sürebilir.

Hangi framework ile PWA geliştirmeliyim?

React ekosistemi için Next.js, Vue için Nuxt.js önerilir. Mevcut web siteniz varsa, service worker ve manifest ekleyerek PWA yapabilirsiniz. Sıfırdan başlıyorsanız Next.js iyi bir tercih.

Native app geliştirmek için hangi teknoloji?

Tek platform (iOS veya Android): Native diller (Swift/Kotlin). Her iki platform: Flutter veya React Native. Bütçe önemli ve web bilginiz var: React Native. Performans kritik: Flutter.